.   Επιστροφή Αρχική σελίδα Αρχική           
                                                     ..: Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α  6.000  Χ Ρ Ο Ν Ω Ν ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ :..
    ΕΝΟΤΗΤΕΣ

  ΔΙΟΙΚΗΣΗ 

  ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
  στο Δημαρχείο 

  ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ 
  εκτός Δημαρχείου  

  ΠΑΙΔΕΙΑ 

  ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ  
   *Ανακοινώσεις
   *Δελτία Τύπου
   *Αποφάσεις
.

  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΗΜΟΥ 

  ΙΣΤΟΡΙΑ 6.000 ΧΡΟΝΩΝ  

  ΜΝΗΜΕΙΑ - ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ  

.

  ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΚΑΙΡΟΥ
  για τον Ορχομενό  
  Ε Π Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι Α 

 




  Α Ρ Χ Α Ι Ο Τ Η Τ Α
Εποχή: ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ Ομηρική Ιστορική
Γενικά Βασιλιάδες του Ορχομενού Οι Μινύες Η αποξήρανση της Κωπαΐδας Οι Βοιωτοί


Η λίμνη.

Οι διώρυγες.

Η τεχνητή
  καταβόθρα.


Σύγχρονη
  εξερεύνηση.


Αποτέλεσμα
  της αποξήρανσης.

   

    Η λίμνη.

   Η    λίμνη της Κωπαΐδας, κατά τον Στράβωνα, είχε μήκος 24 χιλιόμετρα, πλάτος 13 και κάλυπτε 380 στάδια περίπου, δηλαδή 70 περίπου τετραγωνικά χιλιόμετρα. Οι δυτικές της όχθες άρχιζαν από τον Ορχομενό και το σημερινό χωριό Άγιο Δημήτρη και οι ανατολικές της έφταναν στα απότομα βράχια του Πτώου και Φίκιου, Φαγιά και Σφιγγίου, του βουνού της Σφίγγας, όπου τα πλεονάζοντα νερά της χύνονταν κι εξαφανίζονταν σε 23 διάτρητες σπηλιές (καταβόθρες).

   Τη λίμνη, ή πιο σωστά το θανατηφόρο έλος, τη σχημάτιζαν τα νερά των τριγύρω βουνών και των ποταμών Κηφισσού και Μέλανα με τους παραποτάμους και χειμάρρους των. Από τον Όμηρο ονομαζόταν Κηφησίς, από τον Στέφανο Λευκωνίς και από άλλους Αλιαρτίς, Ογχηστίς, Ελευσίς, Ακραιφνίς, Ορχομενία και γενικά με το όνομα που είχαν οι παρακείμενες πόλεις.

   Τελικά επικράτησε το όνομα Κωπαΐς, από την προϊστορική πόλη Κώπες, που βρισκόταν κοντά στο σημερινό χωριό Κάστρο, γιατί εκεί ήταν το βαθύτερο σημείο της λίμνης και δεν ξηραινόταν τα καλοκαίρια όπως συνέβαινε σε άλλα σημεία.

   Η λίμνη ήταν ονομαστή στην αρχαιότητα για τα εξαιρετικά αυλικά καλάμια που φύτρωναν στις όχθες της, για τα σχοίνα με τα οποία έφτιαχναν τα "αλιάρτια σχοινιά", μα προπαντός για τα ψάρια της και τα νοστιμότατα χέλια.
                                                                                                          

  

     Οι διώρυγες.

   Σε πολλά αρχαία κείμενα αναφέρεται ότι η Κωπαΐδα πριν γίνει λίμνη, ήταν εύφορη πεδιάδα. Όπως εξιστορεί ο Στράβωνας, οι θρυλικοί Μινύες, πριν από 3500 χρόνια περίπου είχαν αποξηράνει την Κωπαΐδα. Έργο θαυμαστό και κολοσσιαίο, τόσο για την τολμηρή σύλληψή του, όσο και για τη δύσκολη εκτέλεση του και ειδικά αν αναλογιστούμε τα πενιχρά τεχνικά μέσα που διέθεταν.
Πρέπει να τονιστεί ότι τα υδραυλικά αυτά έργα των Μινυών ήταν τα αρχαιότερα της Ευρώπης.

   Με τρεις γιγάντιες διώρυγες, μέσου πλάτους 40-60 μέτρα και ύψος ανάλογο με την επιφάνεια της λίμνης, που συνδέονταν μεταξύ τους, έπαιρναν τα νερά των γύρω ποταμών από τα στόμιά τους και τα διοχέτευαν στα υπόγεια χάσματα της ακρολιμνιάς (φυσικές καταβόθρες).

   Η βόρεια διώρυγα, που ήταν και η μεγαλύτερη και είχε μήκος 9 χιλιόμετρα περίπου, έπαιρνε τα νερά του Κηφισσού και του Μέλανα και περνώντας από το Στροβίκι, το Κάστρο και το Αθαμάντιο πεδίο, έριχνε τα νερά στις ανατολικές καταβόθρες της Μπίνιας και της Μεγάλης που είναι στο Νέο κόκκινο κάτω απ' το εκκλησάκι του Άι Γιάννη.

   Η δεύτερη διώρυγα έπαιρνε τα νερά της Έρκυνας στη Ράχη, περνούσε το χωριό Μαυρόγεια και διέσχιζε την κεντρική Κωπαίδα ώσπου συναντούσε την τρίτη διώρυγα.

   Η τρίτη τέλος διώρυγα ξεκινούσε νότια από τις Αλαλκομενές, έπαιρνε τα νερά του Κοράλιου της Κορώνειας, του Λόφιδος της Αλιάρτου και των άλλων χειμάρρων του Ελικώνα, περνούσε το Αθαμάντιο πεδίο κοντά στη νησίδα του Γλα και χυνόταν στην πρώτη διώρυγα που τη συναντούσε στον κόλπο των Πεταλιών (Κάστρο).
                                                                                                          

  

     Η τεχνητή καταβόθρα.

   Αν όλα αυτά είναι εντυπωσιακά για την εποχή που έγιναν, τότε η συνέχεια του έργου που σκέφτηκαν και υλοποίησαν οι Μινύες είναι εκπληκτική.
Επειδή οι φυσικές σπηλιές - καταβόθρες δεν επαρκούσαν για την απορροή των νερών, και ειδικά το χειμώνα, το γιγάντιο αποστραγγιστικό έργο συμπληρώθηκε με μια τεχνητή υπόγεια σήραγγα, που άρχιζε από τη θέση Κεφαλάρι και προχωρώντας σε μήκος 2200 περίπου μέτρων κάτω από τη συνοχή Χλωμού και Πτώου, όπου περνούσε και περνά και τώρα ο δρόμος, έφτανε στην παραθαλάσσια του Ευβοϊκού Λάρυμνα.

   Έργο πραγματικά τιτάνιο αν σκεφτούμε ότι στην καλύτερη περίπτωση τα εργαλεία που χρησιμοποίησαν ήταν χάλκινα, μέταλλο ιδιαίτερα μαλακό και επομένως ακατάλληλο για το κόψιμο του σκληρού βράχου.

   Κι όμως όχι μόνο άνοιξαν σήραγγα μήκους 2200 μέτρων σε συμπαγή βράχο, αλλά έσκαψαν ενδιάμεσα και 16 κατακορυφα πηγάδια, σε απόσταση 100-200 μέτρα το ένα από το άλλο, τα οποία χρησίμευαν για τη συντήρηση και τον καθαρισμό της υπόγειας σήραγγας. Ήταν τέτοια δε η ποιότητα της κατασκευής της, που λειτουργούσε μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια. Δηλαδή πάνω από 2000-2500 χρόνια.


Τμήμα της στοάς της τεχνητής καταβόθρας, σκαμμένο σε συμπαγή βράχο. Αξιοσημείωτη η τριγωνική διάνοιξη της οροφής για να "ανακουφίζεται" από το βάρος του υπερκείμενου εδάφους.
                                                                                                          
  

     Σύγχρονη εξερεύνηση.

   Μόλις το 2000 μ.Χ. η τεχνητή αυτή καταβόθρα ανακαλύφτηκε και ένα μέρος της εξερευνήθηκε από τον Νίκο Λελούδα της Ελληνικής Σπηλαιολογικής Εταιρείας. Φωτογραφίες από την εξερεύνηση αυτή βλέπετε δίπλα (δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό ΓΕΩ στο τεύχος 34 το Δεκέμβριο του 2000).

   Από τα 16 πηγάδια σήμερα σώζονται σε όλο τους το βάθος (15-30 μέτρα) μόνο τέσσερα. Κατεβαίνοντας από τα πηγάδια αυτά ο Νίκος Λελούδας κατάφερε να εξερευνήσει ενδιάμεσα ανέπαφα τμήματα της σήραγγας γιατί η αρχική στοά έχει φραχτεί από κατακρημνίσεις που οφείλονται είτε σε φυσικά αίτια (σεισμοί), είτε στην ανθρώπινη δραστηριότητα (πάνω ακριβώς από την αρχαία σήραγγα η εταιρεία ΛΑΡΚΟ λόγω των μεταλλευτικών έργων της κάνει χρήση και των ανάλογων εκρηκτικών).

   Για να πάρουμε μια ιδέα της τεχνολογίας και των γνώσεων των Μινυών, αρκεί να σκεφτούμε πως μετά την προϊστορική αποξήρανση της Κωπαΐδας, η επόμενη επιτυχημένη προσπάθεια άρχισε το 1834 και ολοκληρώθηκε το 1931. Κατά την ιστορική περίοδο επεχείρησε και ο Μεγάλος Αλέξανδρος, με τον Χαλκιδαίο μηχανικό Κράτη, να αποξηράνει χωρίς επιτυχία τη λίμνη, όπως αργότερα και οι Ρωμαίοι.


                                                                                                          

  

     Αποτέλεσμα της αποξήρανσης.

   Η αποξήρανση πάντως της λίμνης έφερε πλούτο και πρόοδο σε 66 οικισμούς γύρω από αυτήν. Η συστηματική καλλιέργεια του εύφορου κάμπου της Κωπαίδας έφερε στους Μινύες του Ορχομενού πλούτο, στρατιωτική ισχύ, μεγάλο τμήμα του αρχαίου κόσμου κάτω από την κυριαρχία τους και άνθιση του πολιτισμού.

   Μπόρεσαν να οραματιστούν και να μετατρέψουν τα θανατηφόρα έλη, λόγω ελονοσίας, σε καρποφόρα γη και αυτό τους έφερε σε θέση να αξιοποιήσουν και τη ναυτική τους ικανότητα, να ξανοιχτούν στις θάλασσες και να φέρουν τον Ελληνικό πολιτισμό στον Ελλήσποντο, στη Μαύρη Θάλασσα και στα παράλια της Μ. Ασίας.
                                                                                                          

 

Ιστορία
6.000 χρόνων
ΟΡΧΟΜΕΝΟΣ
  ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ 
  ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ 
Προϊστορική περίοδος
Ομηρική περίοδος
Ιστορική περίοδος
  ΒΥΖΑΝΤΙΟ 
  ΦΡΑΓΚΟΚΡΑΤΙΑ 
  ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ 
  ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ 

  ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ

ΑΚΡΑΙΦΝΙΑ

ΑΚΡΑΙΦΝΙΑ
 
        Δήμος Ορχομενού | Υλοποίηση & Διαχείριση: Ειδικός Συνεργάτης Δημάρχου Ορχομενού